کد خبر : ۲۵۹
تاریخ انتشار : ۱۲:۱۴ - ۱۳ تير ۱۳۹۷
لزوم اصلاح الگوی مصرف در مراسمات دینی و آئینی؛
آمارها نشان مي دهد بالا بودن سرانه مصرف ظروف پلاستيكي در كشور، ايران را در شمار ١٠ كشور اول دنيا از لحاظ مصرف پلاستيك قرار داده و استفاده از اين ظروف در ايام محرم و صفر به اوج مي رسد.

نوشتاری از طیبه فایضی کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث

ایرانیان از گذشته تا کنون به مهمان نوازی و مهمان دوستی معروف بوده اند. از طرفی، یکی از توصیه های بزرگان دین اسلام، اجتماع مسلمین و اتحاد و همبستگی آنان است. مهمانی دادن و مهمانی رفتن، سنت ایرانی اسلامی است، که سبب شادی و همبستگی و اتحاد میان افراد جامعه می شود. مهمانی های افطاری و احیا، از سنت های اسلامی است که علاوه بر انجام مراسم عبادی، باعث نزدیکی دلهای مسلمانان به یکدیگر است. تا چند سال پیش، در این مراسم از سفره های طولانی و برای پذیرایی از ظروف و قاشق و چنگال استیل، استفاده می شد. چنانچه کسی می خواست برای تبرک، با خودش مقداری غذا ببرد، به همراه خود ظرف می آورد. امروزه، تغییرِ روشِ این رسم و رسوم، علاوه بر به خطر افتادن سلامتی جسمی افراد، باعث آلودگی وسیع محیط زیست شده است. استفاده از ظروف وقاشق و چنگال و سفره یکبار مصرف، که مضرات آن کاملا شناخته شده و مسئولان بهداشتی و محیط زیست، بارها در مورد استفاده از این مواد هشدار داده اند، در مراسمی که به منظور نزدیکی و سلامتی روحی و جسمی مسلمین برگزار می شود، چه توجیهی دارد؟

 ما هر روز شاهد گزارشاتی از تخریب زیست محیطی، بخصوص در ایام محرم و صفر و ماه مبارک رمضان، به دلیل مراسم مخصوصِ این ایام هستیم: «آمارها نشان می دهد بالا بودن سرانه مصرف ظروف پلاستیکی در کشور باعث شده است ایران در شمار ۱۰ کشور اول دنیا از لحاظ مصرف پلاستیک قرار گیرد که استفاده از این ظروف در ایام محرم و صفر به اوج خود می رسد... ظروف پلاستیکی به علت اینکه از مشتقات مواد نفتی هستند، ساختار مولکولی آنها به گونه ای است که در دمای پایین حتی زیر ۳۰ درجه نیز می توانند وارد مواد غذایی شوند که در طولانی مدت این مواد شیمیایی سبب کاهش مصونیت بدن در برابر انواع میکروب ها و بروز بیماری ها می شود.»  (Http://www.irna.ir/fa/News/82546241)

اسراف درمهمانی ها، بخصوص در مراسم افطاری و احیاء، یکی دیگر از موضوعات قابل تأمل است. در این مهمانی ها، از آنجا که میزبان دوست دارد، بهترین پذیرایی را داشته باشد، غذا در ظروف بزرگ و اندازه غذایی که به طور معمول، تقریبا برای دو نفر کافی است، برای هر مهمان تهیه می بیند، در صورتی که مهمان فرزند خرد سالی به همراه داشته باشد باشد، به خاطر رضایت مهمان، همان ظرف غذا برای خرد سال، هم، در نظر گرفته می شود. در پایانِ مهمانی، دیدن  مقدار زیادی غذای اضافی، در حالی که، این مقدار غذا می توانست ده ها گرسنه را سیر کند، جای تاسف است. این موضوع در اسلام بسیار ناپسند تلقی شده است، قرآن می فرماید: إِنَّ الْمُبَذِّرينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطينِ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً.( الإسراء : 27) بى‏ترديد اسراف كنندگان و ولخرجان، برادران شياطين‏اند، و شيطان همواره نسبت به پروردگارش بسيار ناسپاس است‏. كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ. (الأعراف:31) بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد؛ زيرا خدا اسراف كنندگان را دوست ندارد. از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روایت شده است كه به سعد در حالي كه وضو مي گرفت فرمود اين چه اسرافى است که مي كنى؟ سعد گفت: آيا در وضوء هم اسراف است؟ پیامبر(ص) فرمود: بلى هر چند از نهر جارى هم وضوء بگيرى. (يعنى آب را زياد مصرف نكنى و به حد لازم بردارى) (فخر رازی، تفسیر کبیر، ج20، ص328) و آیات و روایات فراوان دیگری که این موضوع را گوشرد می کنند.

همانگونه که دیده شد، اسراف، مخصوصا اسراف  مواد غذایی و آب و دیگر مایحتاج مردم، از کارهایی است که در اسلام نهی شده است. متاسفانه در کشور ما با مردمی که خود را پایبند به دستورات قرآن و معصومین، می دانند، شاهد این  خبرها هستیم: «رئیس سازمان محیط زیست گفت: که ایران به اندازه 10 کشور اروپایی ضایعات غذایی دارد... ایران از جمله کشورهایی است که هرساله درصد بالایی از مواد غذایی تولیدی را به هدر می‌دهد. برآوردهای فائو نشان می‌دهد، هر روز به ازای هر نفر، ۱۳۴ کیلو کالری غذا در ایران به هدر می‌رود.» www.ana.ir/news/153769))

چه باید کرد تا این روحیه مهمانوازی، منجر به اسراف نشود؟ چگونه می توان، با حفظ این روش پسندیده، مانع اسراف در مهمانی ها، بخصوص در  مراسم معنوی، شد؟ شاید با بکار گیری چند روش زیر بتوان به این منظور رسید: اول اینکه تا آنجا که مقدور است، مانند سابق، از ظروف چینی، استیل، روی یا مس، استفاده شود. در صورت ناچاری، ظروف آلومینیمی که گفته شده برای غذا های با حرارت بالا مناسبتر هستند، بکار برده شود، حتی المقدور از لیوانهای مقوایی استفاده شود. دوم، برای جلوگیری از اسراف غذا بهتر است مانند گذشته، غذا در ظروف بزرگ سر سفره برده شود و مهمانان در بشقاب شخصی خود، به اندازه دلخواه، غذا بردارند ویا اگر غذا در دیس یا بشقابِ مخصوص هر نفر، به مهمان داده می شود، روی هر میز چند ظرف خالی، در وسط در نظر گرفته شود، تا مهمانانی که احساس می کنند مقداری از غذا را اضافه می آورند، در همان آغاز، اضافه غذا را در این ظروف ریخته و به این ترتیب غذای اضافی به صورت دست نزده به دیگِ طبخِ غذا برگردد. همچنین راههای متنوع دیگری که به عدم استفاده از ظروف یکبار مصرف و عدم اتلاف و اسراف غذا کمک می کنند.

در پایان به یاد داشته باشیم عدم استفاده از ظروف یکبار مصرف و کیسه های پلاستیکی و دیگر مواد مخرب محیط زیست و عدم اسراف غذا و آب و دیگر مایحتاج زندگی مردم، وظیفه اخلاقی و دینی ماست و در این راه باید متدینین پیش قدم شوند.


نام:
ایمیل:
* نظر: