کد خبر : ۲۳۶
تاریخ انتشار : ۱۹:۲۰ - ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۷
رسانه به نقد زنده است (۲)؛
در يادداشت رسانه به نقد زنده است، كه در روز جهاني آزادي مطبوعات در اين پايگاه خبري منتشر شد به موضوع تخصصي شدن كنش رسانه ها پرداخته شد تا آنجا كه كاركرد و وظيفه رسانه در نقد تبيين گرديد. در ادامه يادداشت زير كه با تأكيد بر استاندارد يك رسانه براي دارا بودن نقش مثبت در توسعه توسط دكتر ظريفي نگاشته شده است، منتشر ميشود

نوشتاری از دکتر اکبر ظریفی مدرس دانشگاه

پذیرش یک رسانه چگونه و با داشتن چه ویژه گی هایی انجام می پذیرد؟ به بیان دیگر، یک رسانه باید چه ویژگی هایی داشته باشد تا استانداردهای مورد نیاز برای توسعه را به دست آورد؟

صنعت رسانه، به سرتاسر زندگی بشر امروزی نه تنها سرک می کشد، بلکه در شکل گیری نوع و چگونگی”درون مایه ها" نیز وارد شده است. این سخن در آغاز بسیار شگفت می نماید، هرچه میزان چیرگی ما پیرامون این صنعت بیشتر باشد، پذیرا بودن آن برایمان آسان تر است. چه بخواهیم و چه نخواهیم، کارکرد امروزین رسانه خیلی پیرو خواست های ما که کوچک شده شرایط استاندارد ها هستند، بستگی ندارد. یعنی اثرگذاری اصلی رسانه بر پایه پیروی کردن از مولفه هایی است که ”جامعه رسانه ای" تعریف کرده و می کند.

 پایه این سخن بر روی کارکردهای گریزناپذیر پدیده ها گذاشته شده است. آنچه رسانه در کلان می تواند هضم کند، سیاستگزاری های هماهنگ با استانداردهای همراه رسانه هاست. یعنی در یک نظام کلی، بایسته های کاری بخش های گوناگون، هماهنگ با آرمان ها ست که در هدف گذاری های آن ساختار نمایان می شود. رسانه یکی از بخش هاست که در درون هدف های اساسی نقش پر رنگ و پایه ای دارد. در تعریف اهداف و خواسته ها، ما نمی توانیم پایه های بایسته این نهاد را- که در همه نظام ها یکسان است-  دستکاری کنیم و آنچه را که به آرزوهای خودمان نزدیک است جایگزین آن کنیم. یک نمونه می آورم تا دریافت آسان تر گردد: رسانه را گفته اند از پایه های نظام اندیشه ای است که به دنبال دادن کارها به دست مردم است و ساختن شرایط ویژه برای رسیدن به این هدف را آماده می کند. بسیار خب، ما نمی توانیم این نقش رسانه را که بسیار پایه ای است و بیشترینه مردم را زیر نگاه خود می خواهد، تغییر دهیم و یا این نقش را کوچک کنیم و به جای اینکه سپهر آن را برای بیشترینه مردمان بخواهیم، گروه کوچک تر را عنصر مورد نظر رسانه در نظر بیاوریم، این با هدف گذاری نخستین و بایسته هم خوانی ندارد.

ویژه سخن این است: رسانه، زمانی تعریف خود را می گیرد که نقش استاندارد خود را بازی کند، به همین جهت است که ما نمی توانیم مدعی بشویم که رسانه خانوادگی و يا شخصی و یا ... داریم! رسانه چنین نقش هایی نمی گیرد، پس هر کسی نمی تواند بگوید من مطابق امیال و آرزوها و خواست های خود، رسانه را اداره می کنم و ... سهل است که اصلا  کنش این رنگی، کنش رسانه ای به حساب نمی آید.

 اگر می خواهیم در این وادی قدم بزنیم، می بایست قواعد آن را رعایت کنیم. اگر صنعت در بخش های گوناگون پیرو قواعد خود است، اگر تجارت و بازرگانی آدابی خاص دارد، و ... رسانه نیز تابع قواعد خود است.

 آ ) مسئولیت های رسانه، تنهادر روش ها و سلیقه ها، آن هم در صورت لزوم، تابع زمان خواهد بود. استراتژیهای رسانه تغییر ماهیتی پیدا نمی کند. ممکن است راهبردها به سمتی برود که نیاز به برخورداری از تاکتیک های تازه باشد، اما همه چیز در راستای هدفهای کلان پیش خواهد رفت.

۱) تلاش برای تبیین بایسته های حوزه ها و بخش های گوناگون، از اساسی ترین مسئولیت های رسانه هاست که هیچ گاه تابع چیز دیگر نمی شود. یعنی رسانه ها نیازمندی های گوناگون بخش ها را برای بودن در شرایط مطلوب، در همه زمانها به روشنی بیان می کنند. آنچه که مطلوب ترین وضع است در ساختار بومی، توسط رسانه ها برای مخاطبان بدون نگاه غیر تخصصی بیان می گردد. در گذشته گفته شد که تخصصی بودن رسانه ها، جان مایه کار آنهاست.

۲) گزینش مدیران در بخش های کارگزاری، عنوانی دیگر برای کنش رسانه هاست. ایستگاه گزینش مدیران، مراقبت رسانه ای همراه با تخصص می خواهد. رسانه باید متوجه باشد که چه کسی برای چه حوزه ای گزینش شده است، توانایی ها و   استعدادهای گوناگون مورد نیاز و نیز دانش و سلیقه های ویژه در حوزه های گوناگون و دیگر بایسته های مدیریتی، عناوینی است که رسانه ها در مقایسه با داشته های رسانه ها مورد توجه قرار می دهند و مدیران گزینش شده را می سنجند. 

۳) گام بعدی سنجش برنامه مدیریتی با بایسته های محیطی و ساختاری است که باید مورد توجه قرار بگیرد، گزینش مدیران زیرمجموعه در این بخش مورد ارزیابی قرار می گیرد. هر مدیر بالادستی نمی تواند و نباید بدون رعایت استانداردهای مورد نیاز مدیران پایین دستی را گزینش کرده و یا از مجموعه خارج کند و این چیزی است که رسانه ها به همراه مستندات واقعی در تبیین آن باید بکوشند.

 ۴) یک دوره شش ماهه از آغاز کار مدیران در مجموعه های خود که گذشته باشد، زمان سنجش و ارزیابی برنامه برای نخستین بار فرا رسیده است. نمی توان یک برنامه را به صورت طولانی از دید بررسی و واکاوی دور نگه داشت. پیدا کردن کوچکترین مشکلات در اجرای برنامه، همیشه در آغازین روزها، بسیار آسان تر است تا اینکه به صورت طولانی برنامه اجرا گردد و مشکلات پشت سرهم جمع گردد و زمان برای اصلاح و جبران از دست برود.
وظیفه بررسی بیطرفانه برنامه ها، به دست توانای رسانه های متخصص صورت می گیرد. این وظیفه نانوشته ذاتی رسانه هاست و کسی نمی تواند آن را محدود و یا حذف کند.

ب) آسیب مهیب برای رسانه ها

۱) رنگارنگی استراتژیها: همانگونه که آورده شد، رسانه ها مسئولیت های ذاتی دارند، سلیقه ها و روش ها بنابه شرایط محیطی جابجا می گردد ولی هدف های کلان و مسئولیت های بایسته ثابتند. هر رسانه ای که مدام به تغییرات در مسئولیت ها تن می دهد، یعنی از مسیر بایسته رسانه ای خارج شده است، مسئولیت هایی که رسانه را رکن"دستیابی به کارها به دست مردم" می کند، آن چیزی نیست که هر روز به رنگی تازه دربیاید. این برای رسانه آسیب اصلی است و روشن است که چنین روشی سراسر خطاست. 

۲) آلودگی های مالی:
رسانه ها از مسیر های خود که شرایط و بایسته ها را رعایت کرده باشند، مسائل مالی خود را می توانند حل کنند و به خوبی رسالت خود را نیز به جا بیاورند، نیازی نیست که برای زودتر رسیدن به شرایط مالی نادرست، دست به هر کار ناشایسته ای بزنند و تن به هر شرایط نامطلوبی بدهند.
پی آمد شرایط نامطلوب یاد شده، خاموش شدن چراغ روشنگر رسانه در برابر تاریکی هاست، و این یعنی حرکت وارونه در جریان توسعه.

۳) بلند گو شدن برای افراد یا مدیران:
عموما مدیرانی به دنبال رسانه ها می افتند که در بایسته های مدیریتی خود، اعم از طرح ها و برنامه ها و همچنین مدیران شایسته زیرمجموعه، دچار ضعف باشند. اینگونه مدیران برای پوشش ناشایستگی ها، به بوق و کرنا نیاز دارند. البته بنابه وسعت شعاع رسانه ها و تنوع کمی و کیفی دنیای رسانه، چنین وضعی هرگز طولانی نخواهد شد و آبروی هر دو بخش به ارزانی چند مدت ریخته خواهد شد. تنوعی که از آن یاد کردیم، منجر به این شده است که امروزه نهادهایی که اطلاعات و مستندات محرمانه دارند، توانایی حفظ طولانی مدت آن را نداشته باشند، چه رسد به اینکه فلان رسانه ارتباط مالی فاسد با فلان مجموعه یا فرد داشته باشند و به خیال خود مدت طولانی این وضع را ادامه دهد.

نام:
ایمیل:
* نظر: